Пластик махсулатлар енгиль, къатты ве -рентабель хусусиетлеринен куньделик омюрде ве санайы истисалында кенъ къулланыла. Лякин пластик къалдыкъларны догъру ташламамакъ экологиягъа джиддий тесир эте. Шунынъ ичюн пластик махсулатларнынъ ильмий таснифи ресурсларны гъайрыдан ишлетмек ве этраф муитни къорчаламакъ ичюн пек муимдир.
Халкъара стандартларгъа коре, пластик махсулатлар эсасен еди категориягъа болюнелер, эр бирининъ химиявий теркиби ве гъайрыдан ишлев хусусиетлери чешиттир. Биринджи категория – ичимлик шишелеринде кенъ къулланылгъан, шеффаф ве къолайлыкънен гъайрыдан ишлетиле бильген ПЭТ (полиэтилентерефталат). Экинджи категория – сют шишелеринде ве ювунгъан савутларда къулланылгъан, къавийлиги ве химиявий къаршылыкълылыгъынен характерленген HDPE (юксек-сыкълыкълы полиэтилен). Учюнджи категория — ПВХ (поливинилхлорид), о, боруларда ве пластик пленкаларда кенъ къулланыла, амма онынъ теркибинде хлор бар, шунынъ ичюн оны гъайрыдан ишлетмек къыйын ола. Дёртюнджи категория – ЛДПЭ (алчакъ-сыкълыкълы полиэтилен), полиэтилен пакетлерде ве полиэтилен саргъыларда къулланыла, озь эгильмелилигинен характерлене. Бешинджи категория — ПП (полипропилен), о, ашайт савутларында ве автомобиль детальлеринде кенъ къулланыла, юксек араретке къаршы турув ве чокъ кере къулланмакъ мумкюнлигинен характерлене. Алтынджы категория — пенопласт савут-саба ве къаплама материалларында къулланылгъан ПС (полистирол), о енгиль, амма парчаланмасы къыйын. Единджи категориягъа дигер пластмассалар, шу джумледен электроника ве тиббий алетлерде кенъ къулланылгъан ПК (поликарбонат) киби муэндислик пластмассалары кире.
Пластик махсулатларны ильмий тасниф этмек тек гъайрыдан ишлевнинъ семерелилигини юксельтмеге ярдым этмей, айны вакъытта этраф муитнинъ кирленювини де эксильте. Меселя, ПЭТ ве HDPE гъайрыдан ишлевнинъ юксек севиеси бар ве оларны айры гъайрыдан ишлев ёлунен лифлерге я да савутларгъа гъайрыдан ишлемек мумкюн. Лякин ПВХ ве ПС-нинъ теркибинде хавфлы мадделер бар ве оларнен махсус ишлетмек керек. Истеъмальджилер де пластик махсулатларны айырмакъ, оларны ташлагъанда материалгъа коре айырмакъ ве джемаат гъайрыдан ишлев системаларынен ишбирлик япмакънынъ муимлигини даа яхшы анъламакъ кереклер.
Илериде биодеградациягъа малик пластиклер ве гъайрыдан ишлев технологияларындаки илерилевлернен пластиклернинъ таснифи ве оларны идаре этмек даа да инджеленеджек. Сиясетнинъ ёлбашчылыгъы, технологик янъылыкълар ве джемаат иштираги вастасынен пластик махсулатларнынъ таснифи ве гъайрыдан ишленмеси даа тургъун инкишаф ёлуна догъру кетеджек, бу исе Ернинъ экологиясыны къорчаламагъа ярдым этеджек.
